Then & Now: Felsefi Tarih ve Varoluş – Modern Dünyayı Anlamanın Anahtarı, yalnızca bir felsefe anlatısı değil; bugün siyaseti, bilimi, ahlakı ve bireysel düşünce biçimlerimizi şekillendiren zihinsel altyapının kökenlerine yapılan derin bir yolculuktur. Kaotik görünen modern dünyada neden bu kadar dogmatik olduğumuzu, bilginin sınırlarını neden tartıştığımızı ve tarihin gerçekten bir yönü olup olmadığını anlamak için bu seri güçlü bir rehber sunar. Then & Now, felsefe tarihini kuru teorilerden arındırarak, düşüncenin bugüne nasıl aktarıldığını berrak ve tutarlı bir anlatımla gözler önüne serer.
Serinin ilk durağında Baruch Spinoza, duyguların esaretinden kurtulmanın ve rasyonel özgürlüğün mümkün olup olmadığını sorgular. Spinoza’nın Etik adlı başyapıtı üzerinden; dogmanın kökenleri, irrasyonel davranışlarımızın nedenleri ve “Tanrı = Doğa” anlayışı tüm açıklığıyla ele alınır. Panteizm, conatus, özgür insan ve erdem kavramları; modern, bilimsel ve seküler bir yaşam anlayışının nasıl inşa edilebileceğini gösterir. Spinoza’nın dönemi için radikal olan bu fikirleri, bugün hâlâ bireysel özgürlük ve demokrasi tartışmalarının merkezindedir.
Immanuel Kant, serinin ikinci ayağında modern düşüncenin kırılma noktasını temsil eder. Kant, akıl ile deneyim arasındaki uçurumu kapatarak insanı “bilimsel bir tür” hâline getirmeyi amaçlar. Saf Aklın Eleştirisi ve Ahlak Metafiziğinin Temellendirilmesi üzerinden; transandantal idealizm, kategorik imperatif ve bilginin nasıl mümkün olduğu soruları derinlemesine incelenir. Kant’ın çizdiği sınırlar, hem bilimin hem de ahlakın bugün neden bu şekilde işlediğini anlamanın anahtarıdır.
Üçüncü bölümde G.W.F. Hegel, Kant’ın sınırlarını aşarak tarihin rastgele değil, anlamlı ve diyalektik bir süreç olduğunu savunur. Mutlak Ruh, tarihsel ilerleme ve özgürlüğün kendini gerçekleştirmesi fikri; çatışmaların ve karşıtlıkların nasıl ilerlemenin motoru olduğunu açıklar. Hegel, Spinoza’nın bütüncül gerçekliğini Kant’ın öznel aklıyla birleştirerek yaşayan, dinamik ve tarihsel bir sistem kurar. Bu sistem, modern ideolojilerin neredeyse tamamının teorik zeminini oluşturur.
Ve son olarak Karl Marx, Hegelci diyalektiği maddi gerçekliğe indirerek kapitalizmin anatomisini ortaya koyar. Üretim tarzı, sınıf mücadelesi, meta fetişizmi ve sömürü mekanizmaları; Das Kapital üzerinden somut biçimde analiz edilir. Marx’ın fikirleri yalnızca 19. yüzyılı değil, 20. yüzyılın devrimlerini ve günümüz neoliberal dünyasını anlamak için hâlâ vazgeçilmezdir.
Ve en önemlisi, bu dörtlü, felsefi bir dramadir. Spinoza'nın “kesin” dünyası, Kant'ın “sınırlı” dünyası, Hegel'in “bütün” dünyası ve Marx'ın “maddi” dünyası… Hepsi, birbirinin üzerine inşa edilmiş, birbirini eleştiren bir felsefi kule gibidir. Then & Now: Felsefi Tarih ve Varoluş, bu kuleyi kat kat tırmanarak modern dünyaya hükmeden görünmez fikirleri keşfetmek isteyen herkes için benzersiz bir belgesel serisidir.
* Bu içerik Then & Now youtube kanalına aittir, verdikleri emeklerden ötürü çook tsk ederiz. “Geçmiş & Günümüz, Tarih ve Modern Varoluş Üzerine Felsefi Bir Yolculuk” adı temsilidir. Sitemiz tarafından YZ kullanılarak Türkçeleştirilmiştir.
